مرتضى مطهرى

125

مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )

راندن فرعون بر بنى اسرائيل را « تعبيد » ( بنده گرفتن ) مىخواند . از زبان موسى در جواب فرعون مىگويد : وَ تِلْكَ نِعْمَةٌ تَمُنُّها عَلَيَّ أَنْ عَبَّدْتَ بَنِي إِسْرائِيلَ ( 1 ) يعنى تو بنى اسرائيل را بندهء خود ساخته‌اى و آنگاه بر من منّت مىگذارى كه هنگامى كه در خانهء تو بودم چنين و چنان شد ؟ ! » . بديهى است كه بنى اسرائيل نه فرعون را پرستش مىكردند و نه بردگان فرعون بودند ، بلكه صرفا تحت سيطرهء طاغوتى و ظالمانهء فرعون قرار داشتند كه در جاى ديگر از زبان فرعون اين غلبه و سيطرهء ظالمانه را نقل مىكند كه : « إِنَّا فَوْقَهُمْ قاهِرُونَ » ( 2 ) آنان زير دست ما و ما فوق آنها هستيم و قاهر بر آنها . » و هم در جاى ديگر از زبان فرعون نقل مىكند كه : « وَ قَوْمُهُما لَنا عابِدُونَ ( 3 ) يعنى خويشاوندان موسى و هارون ( بنى اسرائيل ) بندگان ما هستند » . در اين آيهء كريمه كلمهء « لنا » ( از براى ما ) بهترين قرينه است بر اينكه مقصود پرستش نيست ، زيرا فرضا بنى اسرائيل مجبور به پرستش بودند ، فرعون را پرستش مىكردند نه همهء فرعونيان را . آن چيزى كه از ناحيهء فرعون و همهء فرعونيان ( به اصطلاح قرآن « ملأ » فرعون ) بر بنى اسرائيل تحميل شده بود اطاعت اجبارى بود . على ( عليه السّلام ) در خطبهء « قاصعه » آنگاه كه محكوميّت بنى اسرائيل در چنگال فرعون و تسلّط ظالمانهء فرعون را شرح مىدهد با تعبير « بنده گرفتن » ذكر مىكند ، مىفرمايد : اتّخذتهم الفراعنة عبيدا فراعنه آنان را عبد خود قرار داده بودند . آنگاه اين بندگى را به اين صورت توضيح مىدهد : فساموهم العذاب و جرّعوهم المرار فلم تبرح الحال بهم من ذلّ الهلكة و قهر الغلبة لا يجدون حيلة فى امتناع و لا سبيلا الى دفاع . فراعنه آنها را تحت شكنجه قرار دادند ، جرعه‌هاى تلخ ، به آنها نوشانيدند ، در ذلّت

--> ( 1 ) . شعراء / 22 . ( 2 ) . اعراف / 127 . ( 3 ) . مؤمنون / 47 .